Mùa hè không chỉ gây nóng bức, mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp, biến chứng tim mạch, bệnh hô hấp và ngộ độc thực phẩm. Nguy cơ này cao hơn ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời và người có bệnh nền.
Trả lời nhanh: Checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè gồm: uống đủ nước theo khuyến nghị trong ngày, tránh hoạt động giờ nắng gắt, dùng điều hòa ở mức vừa phải, ăn uống đủ chất, bảo vệ da khỏi tia UV, đảm bảo an toàn thực phẩm và theo dõi dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, đau ngực, lơ mơ, lú lẫn, sốt cao, ngất hoặc nghi sốc nhiệt, đột quỵ. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn trong các đợt nắng nóng.
Bảo vệ sức khỏe mùa nắng nóng
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 20/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Nắng nóng kéo dài có thể làm cơ thể mất nước, tăng nhịp tim và giảm khả năng điều hòa thân nhiệt. Nếu không có biện pháp bảo vệ đúng, người bệnh có thể mệt lả, tụt huyết áp, khó thở, rối loạn điện giải hoặc sốc nhiệt.
Uống nước đều trong ngày quan trọng hơn việc chỉ uống khi khát. Tuy nhiên, lượng nước cần cá nhân hóa theo tuổi, mức vận động, lượng mồ hôi, bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan và thuốc đang dùng.
Không nên hoạt động ngoài trời kéo dài trong khung giờ nắng gắt. Nếu bắt buộc phải ra ngoài, cần nghỉ ở nơi mát, mặc quần áo thoáng, che chắn, bổ sung nước phù hợp và theo dõi dấu hiệu mất nước.
Điều hòa nên dùng ở mức vừa phải, không để quá lạnh hoặc gió thổi trực tiếp. Khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo cho nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, nhưng cần điều chỉnh theo thể trạng, bệnh nền, độ ẩm và cảm giác thực tế.
Nhóm nguy cơ cao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường, người dùng thuốc lợi tiểu và người lao động ngoài trời.
Cần cấp cứu nếu có khó thở tăng nhanh, đau ngực, tím môi, lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật, sốt cao, da nóng đỏ hoặc dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, nói khó.
Vì sao mùa nóng dễ ảnh hưởng sức khỏe?
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng hoạt động để duy trì thân nhiệt ổn định. Cơ chế làm mát chủ yếu là tăng tiết mồ hôi và giãn nở mạch máu để giải phóng nhiệt.
Điều này khiến cơ thể dễ gặp các vấn đề sau:
Tim phải hoạt động nhiều hơn: Khi giãn nở mạch máu để tản nhiệt, tim cần tăng nhịp và tăng sức bơm. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc người cao tuổi có thể thấy hồi hộp, mệt hoặc khó thở rõ hơn trong ngày nóng.
Cơ thể mất nước qua mồ hôi: Mồ hôi giúp làm mát cơ thể nhưng cũng làm mất nước và muối khoáng. Nếu không bù đủ, người bệnh có thể khô miệng, tiểu ít, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc mệt lả.
Nguy cơ rối loạn điện giải tăng cao hơn: Khi mất nhiều mồ hôi, cơ thể có thể mất natri, kali và các điện giải quan trọng. Điều này có thể gây chuột rút, tim đập nhanh, yếu cơ, buồn nôn hoặc lú lẫn ở người dễ tổn thương.
Hệ hô hấp dễ bị kích thích hơn: Không khí nóng, ẩm, ô nhiễm hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời và phòng điều hòa có thể làm người hen, COPD, viêm mũi dị ứng hoặc bệnh hô hấp mạn tính dễ ho, khò khè, khó thở hơn, tăng kích thích đường thở, khởi phát đợt cấp.
Nguy cơ sốc nhiệt tăng khi cơ thể không tản nhiệt được: Nếu tiếp xúc nóng kéo dài, vận động quá sức hoặc mất nước nặng, thân nhiệt có thể tăng cao, gây lơ mơ, co giật, tổn thương cơ quan, có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Mùa hè, mạch máu thường giãn nở để tản nhiệt
Bảng checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè
Việc nên làm
Vì sao quan trọng?
Cần tránh
Uống nước đều trong ngày
Giúp duy trì tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt, giảm nguy cơ mất nước
Chỉ uống khi khát, uống dồn quá nhiều một lúc
Tránh nắng gắt
Giảm nguy cơ kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp
Lao động/tập luyện kéo dài ngoài trời từ 10h–16h
Dùng điều hòa vừa phải
Giúp làm mát nhưng hạn chế chênh lệch nhiệt độ
Để quá lạnh, gió thổi trực tiếp, không vệ sinh máy định kỳ
Ăn uống đủ chất, dễ tiêu
Giúp duy trì năng lượng, nước và điện giải
Bỏ bữa, uống nhiều bia rượu, nước ngọt
Bảo vệ da và mắt khỏi tia UV
Giảm nguy cơ cháy nắng, tổn thương da và mắt
Ra nắng không che chắn, chủ quan khi trời râm
Đảm bảo an toàn thực phẩm
Giảm nguy cơ tiêu chảy, nôn ói, mất nước, ngộ độc thực phẩm
Ăn thực phẩm để lâu ở nhiệt độ phòng
Theo dõi dấu hiệu nguy hiểm
Phát hiện sớm mất nước, sốc nhiệt, tim mạch, hô hấp
Chủ quan khi có dấu hiệu nặng lơ mơ, đau ngực, khó thở
Kiểm tra nhóm nguy cơ cao
Người già, trẻ nhỏ, bệnh nền dễ diễn tiến nặng khi nắng nóng
Để người bệnh, người thuộc nhóm nguy cơ cao sống một mình không được theo dõi
Checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè chi tiết
Uống nước đều trong ngày
Uống nước đúng cách là nguyên tắc quan trọng giúp cơ thể duy trì tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt và giảm nguy cơ mất nước. Tuy nhiên, “uống nhiều nước” không có nghĩa là ai cũng nên uống thật nhiều một cách giống nhau.
Checklist cần nhớ:
Không đợi khát mới uống: Khi xuất hiện cảm giác khát, cơ thể thường đã bắt đầu thiếu nước ở mức nhất định. Người cao tuổi còn dễ mất nước hơn vì cảm giác khát có thể giảm theo tuổi.
Uống nước chia nhiều lần trong ngày: Uống từng ngụm nhỏ, đều trong ngày giúp cơ thể hấp thu tốt hơn và giảm khó chịu so với uống dồn quá nhiều một lần. Cách này cũng phù hợp với người già hoặc người dễ đầy bụng.
Tăng chú ý khi ra nhiều mồ hôi: Người lao động ngoài trời, chơi thể thao, đi nắng lâu hoặc làm việc trong môi trường nóng cần bổ sung nước thường xuyên hơn. Nếu ra mồ hôi nhiều kéo dài, có thể cần bù nước, bù điện giải phù hợp.
Theo dõi màu nước tiểu: Nước tiểu vàng sẫm, tiểu ít hoặc khô miệng có thể là dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước. Nếu kèm chóng mặt, tim đập nhanh, mệt lả hoặc lú lẫn, cần đi khám sớm.
Cá nhân hóa lượng nước với người có bệnh nền: Theo National Academies, tổng lượng nước tham khảo từ cả đồ uống và thực phẩm ở người trưởng thành khỏe mạnh khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam. Tuy nhiên, đây không phải lượng nước lọc bắt buộc cho mọi người. Người suy tim, bệnh thận, bệnh gan, đang chạy thận hoặc được dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Xem thêm:mất nước âm thầm mùa hè nếu thường xuyên khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sậm màu chóng mặt hoặc mệt kéo dài trong ngày nóng.
Uống nước đúng cách giúp cơ thể duy trì tuần hoàn
Tránh ra ngoài giờ nắng gắt
Khoảng từ 12h–16h thường là thời điểm nhiệt độ và tia UV cao hơn trong ngày. Hoạt động ngoài trời kéo dài trong khung giờ này làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng và sốc nhiệt, thậm chí là đột quỵ.
Checklist cần nhớ:
Hạn chế hoạt động ngoài trời kéo dài: Nếu không cần thiết, nên tránh đi bộ xa, tập thể thao, làm việc nặng hoặc chờ đợi lâu ngoài trời nắng. Cơ thể càng tiếp xúc nhiệt lâu, nguy cơ mất nước và tăng thân nhiệt càng cao.
Nếu phải ra ngoài, nên nghỉ ở nơi mát định kỳ: Cơ thể cần thời gian để hạ nhiệt và phục hồi tuần hoàn. Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở bóng râm hoặc khu vực thông thoáng, uống nhiều nước, bù nước điện giải nếu cần.
Mặc quần áo thoáng, sáng màu: Quần áo sáng màu, rộng, thấm hút mồ hôi giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Quần áo tối màu hoặc quá dày có thể khiến cơ thể nóng, hấp thụ nhiệt nhanh hơn.
Đội mũ và che chắn phù hợp: Mũ rộng vành, kính râm, khẩu trang phù hợp và áo chống nắng thoáng khí giúp giảm tác động trực tiếp của ánh nắng. Tuy nhiên, che chắn quá kín bằng chất liệu bí cũng có thể làm cơ thể khó tản nhiệt.
Dừng hoạt động khi có dấu hiệu cảnh báo: Nếu thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, chuột rút hoặc mệt lả, cần nghỉ ngay ở nơi mát và bù nước phù hợp.
Hoạt động ngoài trời kéo dài trong thời tiết nắng nóng làm tăng nguy cơ mất nước,
kiệt sức do nóng và sốc nhiệt, thậm chí là đột quỵ.
Xem thêm:dấu hiệu sốc nhiệt, đột quỵ cần nhập viện nếu có sốt cao, da nóng, lơ mơ, co giật, yếu liệt tay chân, đau đầu dữ dội, nói khó hoặc ngất sau khi tiếp xúc nắng nóng.
Dùng điều hòa đúng cách
Điều hòa giúp giảm nóng nhưng dùng sai cách có thể gây khô họng, nghẹt mũi, mất nước nhẹ hoặc làm cơ thể khó thích nghi khi ra vào môi trường nóng – lạnh liên tục.
Checklist cần nhớ:
Duy trì mức nhiệt vừa phải: Với nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo trong mùa hè. Tuy nhiên, mức nhiệt phù hợp cần điều chỉnh theo tuổi, bệnh nền, độ ẩm phòng, hướng gió, quần áo và cảm giác thực tế.
Không để gió lạnh thổi trực tiếp vào người: Luồng gió lạnh kéo dài vào mặt, cổ, ngực hoặc lưng có thể làm khô niêm mạc hô hấp, đau họng, nghẹt mũi hoặc đau mỏi cơ. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người hen/viêm mũi dị ứng cần đặc biệt chú ý.
Vệ sinh điều hòa định kỳ: Màng lọc điều hòa có thể tích tụ bụi, nấm mốc, vi khuẩn hoặc dị nguyên. Khi máy hoạt động, các tác nhân này có thể phát tán trong không khí và gây kích ứng hô hấp.
Uống nước ngay cả khi ngồi điều hòa: Không khí khô khiến cơ thể vẫn mất nước qua da và hô hấp dù không đổ mồ hôi rõ. Dân văn phòng, người lớn tuổi và người ngồi điều hòa nhiều giờ nên chủ động uống nước đều.
Thông khí phòng phù hợp: Phòng điều hòa kín lâu ngày dễ bí, tích tụ bụi và mùi. Có thể thông khí vào thời điểm mát hơn trong ngày nếu chất lượng không khí ngoài trời phù hợp.
Điều hòa có thể gây khô họng, nghẹt mũi, mất nước nhẹ nếu sử dụng sai cách
Xem thêm: Sai lầm khi dùng điều hòađể hiểu cách đặt nhiệt độ, độ ẩm, hướng gió và vệ sinh máy đúng hơn.
<hr />
Ăn uống đủ chất và dễ tiêu
Mùa nóng khiến nhiều người chán ăn, bỏ bữa, uống nhiều nước ngọt hoặc bia rượu để “giải nhiệt”. Những thói quen này có thể khiến cơ thể mệt hơn, dễ mất nước và giảm khả năng thích nghi với nhiệt độ cao.
Checklist cần nhớ:
Ưu tiên rau xanh và trái cây phù hợp: Rau, trái cây ít ngọt và thực phẩm nhiều nước giúp bổ sung vitamin, khoáng chất và hỗ trợ tiêu hóa. Người đái tháo đường cần chọn loại quả và khẩu phần phù hợp.
Không bỏ bữa kéo dài: Ăn quá ít hoặc bỏ bữa khiến cơ thể thiếu năng lượng, dễ mệt, hoa mắt và giảm khả năng chịu nóng. Người cao tuổi, người bệnh nền hoặc người đang dùng thuốc càng không nên ăn uống thất thường.
Hạn chế bia rượu: Rượu bia có thể làm cơ thể mất nước, ảnh hưởng huyết áp, nhịp tim và giấc ngủ. Uống bia rượu trong thời tiết nóng không phải cách giải nhiệt an toàn.
Hạn chế nước ngọt và đồ uống nhiều đường: Đồ uống nhiều đường có thể làm tăng năng lượng dư thừa, ảnh hưởng đường huyết và không thay thế nước lọc. Người đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa cần đặc biệt thận trọng.
Chọn món dễ tiêu: Canh, súp, món luộc/hấp, đạm dễ tiêu như cá, trứng, đậu phụ, thịt nạc có thể phù hợp hơn trong ngày nóng so với đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ.
Rau xanh là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe mùa hè
Bảo vệ da và mắt khỏi tia UV
Mùa hè không chỉ có nguy cơ mất nước và sốc nhiệt mà còn làm tăng nguy cơ cháy nắng, tổn thương da và kích ứng mắt do tia UV. Ngay cả khi trời râm, tia UV vẫn có thể ảnh hưởng đến da.
Checklist cần nhớ:
Hạn chế nắng gắt giữa trưa: Đây là thời điểm tia UV thường cao hơn, dễ gây cháy nắng, sạm da và tổn thương mắt nếu tiếp xúc lâu.
Dùng kem chống nắng phù hợp: Nên thoa đủ lượng, thoa lại theo hướng dẫn sản phẩm, đặc biệt khi ra mồ hôi nhiều hoặc hoạt động ngoài trời lâu.
Đội mũ rộng vành, đeo kính râm: Các biện pháp che chắn giúp giảm nắng chiếu trực tiếp vào da mặt, mắt và vùng đầu cổ.
Mặc quần áo dài tay thoáng khí: Chọn chất liệu nhẹ, sáng màu, thấm hút mồ hôi để vừa chống nắng vừa giúp cơ thể tản nhiệt.
Theo dõi dấu hiệu cháy nắng: Da đỏ rát, phồng rộp, đau nhiều hoặc kèm sốt, mệt lả sau khi phơi nắng lâu cần được đánh giá y tế.
Bôi kem chống nắng bảo vệ da
Đảm bảo an toàn thực phẩm mùa nóng
Nhiệt độ cao tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nhanh hơn nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách. Tiêu chảy, nôn ói trong mùa nóng có thể làm cơ thể mất nước nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Checklist cần nhớ:
Ăn chín uống sôi: Thực phẩm chưa nấu kỹ hoặc nước uống không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa.
Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu: Thức ăn để lâu trong thời tiết nóng dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn. Nên bảo quản trong tủ lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ khi dùng lại.
Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh: Đây là biện pháp đơn giản giúp giảm nguy cơ bệnh tiêu hóa mùa hè.
Cẩn trọng với đồ ăn đường phố: Nếu thực phẩm không được che đậy, bảo quản lạnh hoặc chế biến vệ sinh, nguy cơ đau bụng, tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm có thể tăng.
Đi khám nếu có dấu hiệu mất nước: Tiêu chảy nhiều, nôn liên tục, sốt cao, khát nhiều, tiểu ít, mắt trũng hoặc lơ mơ là các dấu hiệu cần được đánh giá sớm.
Mùa nóng thực phẩm dễ ôi thiu gây ngộ độc
Theo dõi dấu hiệu mất nước và sốc nhiệt
Nhiều trường hợp kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt trở nặng vì người bệnh bỏ qua dấu hiệu cảnh báo ban đầu. Gia đình nên quan sát kỹ người già, trẻ nhỏ, người bệnh nền và người lao động ngoài trời.
Checklist cần nhớ:
Khô môi hoặc khô miệng: Đây thường là dấu hiệu sớm cho thấy cơ thể đang thiếu nước hoặc niêm mạc bị khô. Nếu kèm tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, đau đầu hoặc chóng mặt, cần bù nước và theo dõi sát.
Chóng mặt khi đứng dậy: Có thể liên quan tụt huyết áp do giảm thể tích tuần hoàn. Người bệnh nên ngồi hoặc nằm nghỉ, tránh tự đi lại nếu đang choáng để giảm nguy cơ té ngã.
Tim đập nhanh hoặc hồi hộp: Khi cơ thể mất nước hoặc quá nóng, tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn. Nếu tim nhanh kéo dài, nhịp không đều, kèm đau ngực hoặc gần ngất, cần đi khám/cấp cứu.
Mệt lả hoặc đau đầu: Đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang khó điều hòa nhiệt hoặc thiếu dịch kéo dài. Nếu mệt tăng dần, buồn nôn, chóng mặt hoặc không thể tiếp tục hoạt động, cần nghỉ ở nơi mát và theo dõi sát.
Sốt cao, lơ mơ, lú lẫn hoặc khó thở: Đây là nhóm dấu hiệu nguy hiểm, có thể liên quan sốc nhiệt, suy hô hấp hoặc bệnh tim mạch cấp. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm, không nên chờ tự hồi phục.
Đau đầu dữ dội, yếu liệt tay chân, đau ngực: cần theo dõi kĩ các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ để nhập viện sớm trong khung giờ vàng 3,5 - 4 giờ kể từ khi có triệu chứng.
Theo dõi triệu chứng đột quỵ để được cấp cứu kịp thời
Những nhóm cần chú ý hơn trong mùa nóng
Người cao tuổi
Người lớn tuổi giảm cảm giác khát, giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và thường có bệnh nền tim mạch, huyết áp, hô hấp, thận hoặc đái tháo đường. Vì vậy, người cao tuổi dễ mất nước âm thầm, tụt huyết áp, lơ mơ hoặc sốc nhiệt hơn người trẻ.
Gia đình nên kiểm tra nước uống, số lần đi tiểu, huyết áp, mức độ tỉnh táo và nhiệt độ phòng của người già trong các đợt nắng nóng. Xem thêm: người cao tuổi phòng bệnh mùa nóng.
Trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh, khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện và chưa tự nhận biết dấu hiệu nguy hiểm. Trẻ có thể biểu hiện bằng quấy khóc, bỏ bú, sốt, ngủ nhiều, môi khô, tiểu ít hoặc thở nhanh, thở rít, thở rút lõm lồng ngực.
Cha mẹ cần chú ý khi trẻ chơi ngoài trời lâu, sốt trong mùa hè, tiêu chảy/nôn ói hoặc nằm điều hòa quá lạnh.
Phụ nữ mang thai
Thai kỳ làm tăng nhu cầu tuần hoàn và khiến cơ thể nhạy cảm hơn với nóng, mất nước và mệt mỏi. Phụ nữ mang thai cần tránh hoạt động ngoài trời quá lâu, uống nước đủ theo khuyến nghị và đi khám nếu có chóng mặt, ngất, khó thở, đau đầu dữ dội, phù nhiều hoặc thai máy bất thường.
Phụ nữ mang thai cần tránh hoạt động ngoài trời quá lâu
Người lao động ngoài trời và người tập thể thao
Shipper, công nhân xây dựng, nông dân, tài xế, vận động viên hoặc người tập luyện ngoài trời dễ mất nước, mất điện giải và kiệt sức do nóng. Nhóm này cần nghỉ giải lao định kỳ, bù nước phù hợp, tránh gắng sức kéo dài và nhận biết sớm chuột rút, chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh, lú lẫn, nói sảng, hôn mê.
Người có bệnh nền
Người mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, hen phế quản, COPD, bệnh thận, đái tháo đường hoặc từng đột quỵ có nguy cơ biến chứng cao hơn khi nắng nóng kéo dài.
Các bệnh nền này có thể làm cơ thể khó thích nghi với mất nước, huyết áp dao động, không khí nóng ẩm hoặc ô nhiễm. Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn và không tự ý ngừng thuốc khi thấy mệt hoặc chóng mặt.
Người dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến cân bằng nước – điện giải, huyết áp hoặc nhịp tim trong mùa nóng. Thuốc lợi tiểu có thể làm tăng thải nước và muối; thuốc huyết áp có thể khiến huyết áp dao động rõ hơn nếu người bệnh mất nước.
Không nên tự ý ngừng hoặc giảm thuốc. Nếu có chóng mặt, tụt huyết áp, tim đập nhanh, tiểu ít, phù hoặc khó thở, nên liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn.
Người sống một mình hoặc sa sút trí tuệ
Người sống một mình, người sa sút trí tuệ hoặc người ít tự chăm sóc bản thân có thể quên uống nước, không biết bật quạt/điều hòa, không nhận ra dấu hiệu sốc nhiệt, đột quỵ hoặc không gọi hỗ trợ kịp thời.
Gia đình nên kiểm tra thường xuyên, nhất là vào buổi trưa và chiều trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Người sống một mình không nên chủ quan mùa nắng nóng
Dấu hiệu nguy hiểm không nên chủ quan
Một số dấu hiệu trong mùa nóng cần được xem là cảnh báo y tế, đặc biệt nếu xuất hiện ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc sau khi tiếp xúc nắng nóng kéo dài.
Khó thở
Khó thở tăng nhanh, khó thở không tự hồi phục, không nói đủ câu hoặc phải ngồi cúi người để thở có thể là dấu hiệu suy hô hấp, cơn hen nặng, biến cố tim mạch hoặc sốc nhiệt. Nếu kèm tím môi, đau ngực hoặc lơ mơ, lú lẫn cần cấp cứu ngay.
Đau ngực
Đau tức ngực, cảm giác đè nặng, đau lan vai, tay trái, cổ, hàm hoặc lưng, đặc biệt khi kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, khó thở, có thể liên quan biến cố tim mạch cấp. Không nên chờ tự hồi phục mà cần cấp cứu ngay để tránh nguy hiểm tới tính mạng.
Tim đập nhanh kéo dài
Tim đập nhanh có thể xảy ra khi mất nước hoặc quá nóng, nhưng nếu kéo dài, nhịp không đều, kèm chóng mặt, đau ngực, khó thở hoặc gần ngất, người bệnh cần được đánh giá tim mạch và điện giải.
Lơ mơ, lú lẫn hoặc khó đánh thức
Đây là dấu hiệu não có thể bị ảnh hưởng do tăng thân nhiệt, thiếu oxy, mất nước nặng, rối loạn điện giải hoặc biến cố thần kinh. Không nên xem đây chỉ là “mệt do nóng”, đặc biệt ở người cao tuổi mà cần nhận định đây là tình hướng cấp cứu cần xử trí ngay
Sốt cao, da nóng hoặc nghi sốc nhiệt
Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu. Nếu người bệnh sốt cao, da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, lơ mơ, nói nhảm, co giật, ngất sau khi ở môi trường nóng, cần đưa vào nơi mát, làm mát cơ thể và gọi cấp cứu.
Sốt cao là dấu hiệu nguy hiểm không nên chủ quan
Dấu hiệu đột quỵ
Méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột, mất thăng bằng hoặc lơ mơ đột ngột cần gọi cấp cứu ngay. Nắng nóng, mất nước và huyết áp dao động có thể làm tăng nguy cơ biến cố ở người có bệnh nền mạch máu.
Sai lầm nhiều người mắc phải mùa hè
Chỉ uống nước khi thấy khát
Cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Ở người cao tuổi, cảm giác khát còn có thể giảm nên mất nước dễ diễn ra âm thầm. Nên uống nước đều trong ngày thay vì chờ khát mới uống.
Uống oresol hoặc nước điện giải tùy tiện
Oresol có ích trong một số tình huống mất nước do tiêu chảy, nôn hoặc ra mồ hôi nhiều, nhưng cần pha đúng hướng dẫn. Không nên uống oresol hằng ngày nếu không cần thiết, đặc biệt ở người tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh thận nếu chưa hỏi bác sĩ.
Để điều hòa quá lạnh
Chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa ngoài trời và trong phòng có thể khiến cơ thể khó thích nghi, gây đau đầu, chóng mặt, khô họng hoặc khó chịu hô hấp. Khi chênh lệch nhiệt độ quá lớn, có thể gây ra nguy cơ sốc nhiệt, đột quỵ. Do vậy, Nên dùng điều hòa ở mức vừa phải, tránh gió thổi trực tiếp.
Hoạt động ngoài trời kéo dài giữa trưa
Lao động, tập luyện hoặc đi lại quá lâu trong nắng gắt làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng và sốc nhiệt. Nếu phải ra ngoài, cần nghỉ giải lao, che chắn và bù nước phù hợp.
Tự ý ngừng thuốc bệnh nền
Một số người tự ngừng thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch hoặc thuốc hô hấp khi thấy mệt trong mùa nóng. Điều này có thể làm bệnh nền mất kiểm soát. Người bệnh nên hỏi bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường, và tuyệt đối không nên bỏ thuốc điều trị.
Chủ quan với tiêu chảy, nôn ói trong ngày nóng
Tiêu chảy hoặc nôn nhiều có thể gây mất nước nhanh, nhất là ở trẻ nhỏ, người già và người bệnh thận/tim mạch. Nếu có tiểu ít, khát nhiều, mệt lả, sốt cao hoặc lơ mơ, cần đi khám sớm.
Tiêu chảy hoặc nôn nhiều có thể gây mất nước nhanh
Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?
Cần cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nguy hiểm
Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu có:
Khó thở tăng nhanh, không nói đủ câu: Có thể là dấu hiệu suy hô hấp, cơn hen nặng, biến cố tim mạch hoặc sốc nhiệt.
Đau ngực, vã mồ hôi lạnh, đau lan vai/tay/cổ/hàm: Cần loại trừ biến cố tim mạch cấp nguy hiểm đến tính mạng.
Lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức: Có thể liên quan sốc nhiệt, thiếu oxy, mất nước nặng hoặc rối loạn điện giải, đột quỵ.
Ngất hoặc co giật: Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần xử trí khẩn.
Sốt cao, da nóng, nghi sốc nhiệt: Cần làm mát, theo dõi hô hấp, mạch để có xử trí kịp thời và cấp cứu sớm.
Tím môi, da tái lạnh: Có thể gợi ý thiếu oxy hoặc tuần hoàn kém.
Yếu/tê một bên tay chân, méo miệng, nói khó: Đây là dấu hiệu nghi đột quỵ.
Tiểu rất ít kèm mệt lả hoặc tụt huyết áp: Có thể liên quan mất nước nặng hoặc ảnh hưởng chức năng thận.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc: 1900 636 555, hoạt động 24/7
Nên đi khám sớm nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn
Nên khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch, Hô hấp hoặc chuyên khoa phù hợp nếu có:
Mệt kéo dài trong mùa nóng.
Tim đập nhanh, hồi hộp tái diễn.
Chóng mặt nhiều hoặc tụt huyết áp.
Ho, khò khè, khó thở tái phát.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Đau đầu, buồn nôn sau khi đi nắng.
Người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch.
Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc sở hữu hệ thống đa chuyên khoa, hỗ trợ thăm khám và cấp cứu kịp thời các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nóng như mất nước, rối loạn huyết áp, tim mạch, hô hấp và biến chứng bệnh nền.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nóng dễ gây bệnh gì?
Mùa nóng có thể làm tăng nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp, bệnh hô hấp, biến chứng tim mạch và bệnh tiêu hóa do thực phẩm dễ ôi thiu.
Bao nhiêu nước mỗi ngày là đủ?
Nhu cầu nước thay đổi theo tuổi, cân nặng, mức vận động, lượng mồ hôi và bệnh nền. Theo National Academies, tổng lượng nước tham khảo từ cả thực phẩm và đồ uống là khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam, nhưng đây không phải lượng nước lọc bắt buộc cho tất cả mọi người. Người suy tim, bệnh thận hoặc được hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ.
Điều hòa nên để bao nhiêu độ?
Với nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo. Tuy nhiên, cần điều chỉnh theo tuổi, bệnh nền, độ ẩm, hướng gió và cảm giác thực tế. Không nên để phòng quá lạnh hoặc gió thổi trực tiếp trong thời gian dài.
Dấu hiệu nào cảnh báo sốc nhiệt?
Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt gồm sốt cao ≥40∘C , da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, lơ mơ, nói nhảm, lú lẫn, co giật, khó thở, tim đập nhanh hoặc ngất sau khi tiếp xúc nắng nóng. Đây là tình trạng cần cấp cứu.
Ai dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng nhất?
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời, người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu/thuốc huyết áp dễ bị ảnh hưởng hơn trong mùa nóng.
Khi nào nắng nóng cần gọi cấp cứu?
Cần gọi cấp cứu nếu có lơ mơ, ngất, co giật, khó thở, đau ngực, tím môi, sốt cao, da nóng đỏ, yếu/tê một bên tay chân, nói khó hoặc nghi sốc nhiệt.
Có nên uống oresol mỗi ngày khi trời nóng không?
Không nên tự uống oresol hằng ngày nếu không có mất nước, tiêu chảy, nôn ói hoặc ra mồ hôi nhiều kéo dài. Oresol cần pha đúng hướng dẫn; người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Kết luận
Bảo vệ sức khỏe mùa hè không chỉ là uống nhiều nước, mà cần uống đúng, tránh nóng đúng thời điểm, dùng điều hòa hợp lý, ăn uống an toàn, bảo vệ da khỏi tia UV, theo dõi nhóm nguy cơ cao và nhận biết dấu hiệu cấp cứu.
Nắng nóng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tim mạch, hô hấp, thận và khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, lơ mơ, ngất, sốt cao, yếu liệt tay chân, tím môi hoặc nghi sốc nhiệt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người đang dùng thuốc lợi tiểu/thuốc huyết áp nên hỏi bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường trong mùa nóng.
Mùa hè không chỉ gây nóng bức, mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp, biến chứng tim mạch, bệnh hô hấp và ngộ độc thực phẩm. Nguy cơ này cao hơn ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời và người có bệnh nền.
Trả lời nhanh: Checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè gồm: uống đủ nước theo khuyến nghị trong ngày, tránh hoạt động giờ nắng gắt, dùng điều hòa ở mức vừa phải, ăn uống đủ chất, bảo vệ da khỏi tia UV, đảm bảo an toàn thực phẩm và theo dõi dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, đau ngực, lơ mơ, lú lẫn, sốt cao, ngất hoặc nghi sốc nhiệt, đột quỵ. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn trong các đợt nắng nóng.
Bảo vệ sức khỏe mùa nắng nóng
Tham vấn chuyên môn: BSCKII Nguyễn Đức Mạnh – Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh.Ngày cập nhật: 20/05/2026.
Tóm tắt nhanh bài viết
Nắng nóng kéo dài có thể làm cơ thể mất nước, tăng nhịp tim và giảm khả năng điều hòa thân nhiệt. Nếu không có biện pháp bảo vệ đúng, người bệnh có thể mệt lả, tụt huyết áp, khó thở, rối loạn điện giải hoặc sốc nhiệt.
Uống nước đều trong ngày quan trọng hơn việc chỉ uống khi khát. Tuy nhiên, lượng nước cần cá nhân hóa theo tuổi, mức vận động, lượng mồ hôi, bệnh tim, bệnh thận, bệnh gan và thuốc đang dùng.
Không nên hoạt động ngoài trời kéo dài trong khung giờ nắng gắt. Nếu bắt buộc phải ra ngoài, cần nghỉ ở nơi mát, mặc quần áo thoáng, che chắn, bổ sung nước phù hợp và theo dõi dấu hiệu mất nước.
Điều hòa nên dùng ở mức vừa phải, không để quá lạnh hoặc gió thổi trực tiếp. Khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo cho nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, nhưng cần điều chỉnh theo thể trạng, bệnh nền, độ ẩm và cảm giác thực tế.
Nhóm nguy cơ cao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường, người dùng thuốc lợi tiểu và người lao động ngoài trời.
Cần cấp cứu nếu có khó thở tăng nhanh, đau ngực, tím môi, lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật, sốt cao, da nóng đỏ hoặc dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, nói khó.
Vì sao mùa nóng dễ ảnh hưởng sức khỏe?
Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể phải tăng hoạt động để duy trì thân nhiệt ổn định. Cơ chế làm mát chủ yếu là tăng tiết mồ hôi và giãn nở mạch máu để giải phóng nhiệt.
Điều này khiến cơ thể dễ gặp các vấn đề sau:
Tim phải hoạt động nhiều hơn: Khi giãn nở mạch máu để tản nhiệt, tim cần tăng nhịp và tăng sức bơm. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc người cao tuổi có thể thấy hồi hộp, mệt hoặc khó thở rõ hơn trong ngày nóng.
Cơ thể mất nước qua mồ hôi: Mồ hôi giúp làm mát cơ thể nhưng cũng làm mất nước và muối khoáng. Nếu không bù đủ, người bệnh có thể khô miệng, tiểu ít, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc mệt lả.
Nguy cơ rối loạn điện giải tăng cao hơn: Khi mất nhiều mồ hôi, cơ thể có thể mất natri, kali và các điện giải quan trọng. Điều này có thể gây chuột rút, tim đập nhanh, yếu cơ, buồn nôn hoặc lú lẫn ở người dễ tổn thương.
Hệ hô hấp dễ bị kích thích hơn: Không khí nóng, ẩm, ô nhiễm hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngoài trời và phòng điều hòa có thể làm người hen, COPD, viêm mũi dị ứng hoặc bệnh hô hấp mạn tính dễ ho, khò khè, khó thở hơn, tăng kích thích đường thở, khởi phát đợt cấp.
Nguy cơ sốc nhiệt tăng khi cơ thể không tản nhiệt được: Nếu tiếp xúc nóng kéo dài, vận động quá sức hoặc mất nước nặng, thân nhiệt có thể tăng cao, gây lơ mơ, co giật, tổn thương cơ quan, có thể tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Mùa hè, mạch máu thường giãn nở để tản nhiệt
Bảng checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè
Việc nên làm
Vì sao quan trọng?
Cần tránh
Uống nước đều trong ngày
Giúp duy trì tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt, giảm nguy cơ mất nước
Chỉ uống khi khát, uống dồn quá nhiều một lúc
Tránh nắng gắt
Giảm nguy cơ kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp
Lao động/tập luyện kéo dài ngoài trời từ 10h–16h
Dùng điều hòa vừa phải
Giúp làm mát nhưng hạn chế chênh lệch nhiệt độ
Để quá lạnh, gió thổi trực tiếp, không vệ sinh máy định kỳ
Ăn uống đủ chất, dễ tiêu
Giúp duy trì năng lượng, nước và điện giải
Bỏ bữa, uống nhiều bia rượu, nước ngọt
Bảo vệ da và mắt khỏi tia UV
Giảm nguy cơ cháy nắng, tổn thương da và mắt
Ra nắng không che chắn, chủ quan khi trời râm
Đảm bảo an toàn thực phẩm
Giảm nguy cơ tiêu chảy, nôn ói, mất nước, ngộ độc thực phẩm
Ăn thực phẩm để lâu ở nhiệt độ phòng
Theo dõi dấu hiệu nguy hiểm
Phát hiện sớm mất nước, sốc nhiệt, tim mạch, hô hấp
Chủ quan khi có dấu hiệu nặng lơ mơ, đau ngực, khó thở
Kiểm tra nhóm nguy cơ cao
Người già, trẻ nhỏ, bệnh nền dễ diễn tiến nặng khi nắng nóng
Để người bệnh, người thuộc nhóm nguy cơ cao sống một mình không được theo dõi
Checklist bảo vệ sức khỏe mùa hè chi tiết
Uống nước đều trong ngày
Uống nước đúng cách là nguyên tắc quan trọng giúp cơ thể duy trì tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt và giảm nguy cơ mất nước. Tuy nhiên, “uống nhiều nước” không có nghĩa là ai cũng nên uống thật nhiều một cách giống nhau.
Checklist cần nhớ:
Không đợi khát mới uống: Khi xuất hiện cảm giác khát, cơ thể thường đã bắt đầu thiếu nước ở mức nhất định. Người cao tuổi còn dễ mất nước hơn vì cảm giác khát có thể giảm theo tuổi.
Uống nước chia nhiều lần trong ngày: Uống từng ngụm nhỏ, đều trong ngày giúp cơ thể hấp thu tốt hơn và giảm khó chịu so với uống dồn quá nhiều một lần. Cách này cũng phù hợp với người già hoặc người dễ đầy bụng.
Tăng chú ý khi ra nhiều mồ hôi: Người lao động ngoài trời, chơi thể thao, đi nắng lâu hoặc làm việc trong môi trường nóng cần bổ sung nước thường xuyên hơn. Nếu ra mồ hôi nhiều kéo dài, có thể cần bù nước, bù điện giải phù hợp.
Theo dõi màu nước tiểu: Nước tiểu vàng sẫm, tiểu ít hoặc khô miệng có thể là dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước. Nếu kèm chóng mặt, tim đập nhanh, mệt lả hoặc lú lẫn, cần đi khám sớm.
Cá nhân hóa lượng nước với người có bệnh nền: Theo National Academies, tổng lượng nước tham khảo từ cả đồ uống và thực phẩm ở người trưởng thành khỏe mạnh khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam. Tuy nhiên, đây không phải lượng nước lọc bắt buộc cho mọi người. Người suy tim, bệnh thận, bệnh gan, đang chạy thận hoặc được dặn hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
Xem thêm:mất nước âm thầm mùa hè nếu thường xuyên khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sậm màu chóng mặt hoặc mệt kéo dài trong ngày nóng.
Uống nước đúng cách giúp cơ thể duy trì tuần hoàn
Tránh ra ngoài giờ nắng gắt
Khoảng từ 12h–16h thường là thời điểm nhiệt độ và tia UV cao hơn trong ngày. Hoạt động ngoài trời kéo dài trong khung giờ này làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng và sốc nhiệt, thậm chí là đột quỵ.
Checklist cần nhớ:
Hạn chế hoạt động ngoài trời kéo dài: Nếu không cần thiết, nên tránh đi bộ xa, tập thể thao, làm việc nặng hoặc chờ đợi lâu ngoài trời nắng. Cơ thể càng tiếp xúc nhiệt lâu, nguy cơ mất nước và tăng thân nhiệt càng cao.
Nếu phải ra ngoài, nên nghỉ ở nơi mát định kỳ: Cơ thể cần thời gian để hạ nhiệt và phục hồi tuần hoàn. Người lao động ngoài trời nên chia nhỏ thời gian làm việc, nghỉ ở bóng râm hoặc khu vực thông thoáng, uống nhiều nước, bù nước điện giải nếu cần.
Mặc quần áo thoáng, sáng màu: Quần áo sáng màu, rộng, thấm hút mồ hôi giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Quần áo tối màu hoặc quá dày có thể khiến cơ thể nóng, hấp thụ nhiệt nhanh hơn.
Đội mũ và che chắn phù hợp: Mũ rộng vành, kính râm, khẩu trang phù hợp và áo chống nắng thoáng khí giúp giảm tác động trực tiếp của ánh nắng. Tuy nhiên, che chắn quá kín bằng chất liệu bí cũng có thể làm cơ thể khó tản nhiệt.
Dừng hoạt động khi có dấu hiệu cảnh báo: Nếu thấy đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, chuột rút hoặc mệt lả, cần nghỉ ngay ở nơi mát và bù nước phù hợp.
Hoạt động ngoài trời kéo dài trong thời tiết nắng nóng làm tăng nguy cơ mất nước,
kiệt sức do nóng và sốc nhiệt, thậm chí là đột quỵ.
Xem thêm:dấu hiệu sốc nhiệt, đột quỵ cần nhập viện nếu có sốt cao, da nóng, lơ mơ, co giật, yếu liệt tay chân, đau đầu dữ dội, nói khó hoặc ngất sau khi tiếp xúc nắng nóng.
Dùng điều hòa đúng cách
Điều hòa giúp giảm nóng nhưng dùng sai cách có thể gây khô họng, nghẹt mũi, mất nước nhẹ hoặc làm cơ thể khó thích nghi khi ra vào môi trường nóng – lạnh liên tục.
Checklist cần nhớ:
Duy trì mức nhiệt vừa phải: Với nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo trong mùa hè. Tuy nhiên, mức nhiệt phù hợp cần điều chỉnh theo tuổi, bệnh nền, độ ẩm phòng, hướng gió, quần áo và cảm giác thực tế.
Không để gió lạnh thổi trực tiếp vào người: Luồng gió lạnh kéo dài vào mặt, cổ, ngực hoặc lưng có thể làm khô niêm mạc hô hấp, đau họng, nghẹt mũi hoặc đau mỏi cơ. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người hen/viêm mũi dị ứng cần đặc biệt chú ý.
Vệ sinh điều hòa định kỳ: Màng lọc điều hòa có thể tích tụ bụi, nấm mốc, vi khuẩn hoặc dị nguyên. Khi máy hoạt động, các tác nhân này có thể phát tán trong không khí và gây kích ứng hô hấp.
Uống nước ngay cả khi ngồi điều hòa: Không khí khô khiến cơ thể vẫn mất nước qua da và hô hấp dù không đổ mồ hôi rõ. Dân văn phòng, người lớn tuổi và người ngồi điều hòa nhiều giờ nên chủ động uống nước đều.
Thông khí phòng phù hợp: Phòng điều hòa kín lâu ngày dễ bí, tích tụ bụi và mùi. Có thể thông khí vào thời điểm mát hơn trong ngày nếu chất lượng không khí ngoài trời phù hợp.
Điều hòa có thể gây khô họng, nghẹt mũi, mất nước nhẹ nếu sử dụng sai cách
Xem thêm: Sai lầm khi dùng điều hòađể hiểu cách đặt nhiệt độ, độ ẩm, hướng gió và vệ sinh máy đúng hơn.
<hr />
Ăn uống đủ chất và dễ tiêu
Mùa nóng khiến nhiều người chán ăn, bỏ bữa, uống nhiều nước ngọt hoặc bia rượu để “giải nhiệt”. Những thói quen này có thể khiến cơ thể mệt hơn, dễ mất nước và giảm khả năng thích nghi với nhiệt độ cao.
Checklist cần nhớ:
Ưu tiên rau xanh và trái cây phù hợp: Rau, trái cây ít ngọt và thực phẩm nhiều nước giúp bổ sung vitamin, khoáng chất và hỗ trợ tiêu hóa. Người đái tháo đường cần chọn loại quả và khẩu phần phù hợp.
Không bỏ bữa kéo dài: Ăn quá ít hoặc bỏ bữa khiến cơ thể thiếu năng lượng, dễ mệt, hoa mắt và giảm khả năng chịu nóng. Người cao tuổi, người bệnh nền hoặc người đang dùng thuốc càng không nên ăn uống thất thường.
Hạn chế bia rượu: Rượu bia có thể làm cơ thể mất nước, ảnh hưởng huyết áp, nhịp tim và giấc ngủ. Uống bia rượu trong thời tiết nóng không phải cách giải nhiệt an toàn.
Hạn chế nước ngọt và đồ uống nhiều đường: Đồ uống nhiều đường có thể làm tăng năng lượng dư thừa, ảnh hưởng đường huyết và không thay thế nước lọc. Người đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa cần đặc biệt thận trọng.
Chọn món dễ tiêu: Canh, súp, món luộc/hấp, đạm dễ tiêu như cá, trứng, đậu phụ, thịt nạc có thể phù hợp hơn trong ngày nóng so với đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ.
Rau xanh là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe mùa hè
Bảo vệ da và mắt khỏi tia UV
Mùa hè không chỉ có nguy cơ mất nước và sốc nhiệt mà còn làm tăng nguy cơ cháy nắng, tổn thương da và kích ứng mắt do tia UV. Ngay cả khi trời râm, tia UV vẫn có thể ảnh hưởng đến da.
Checklist cần nhớ:
Hạn chế nắng gắt giữa trưa: Đây là thời điểm tia UV thường cao hơn, dễ gây cháy nắng, sạm da và tổn thương mắt nếu tiếp xúc lâu.
Dùng kem chống nắng phù hợp: Nên thoa đủ lượng, thoa lại theo hướng dẫn sản phẩm, đặc biệt khi ra mồ hôi nhiều hoặc hoạt động ngoài trời lâu.
Đội mũ rộng vành, đeo kính râm: Các biện pháp che chắn giúp giảm nắng chiếu trực tiếp vào da mặt, mắt và vùng đầu cổ.
Mặc quần áo dài tay thoáng khí: Chọn chất liệu nhẹ, sáng màu, thấm hút mồ hôi để vừa chống nắng vừa giúp cơ thể tản nhiệt.
Theo dõi dấu hiệu cháy nắng: Da đỏ rát, phồng rộp, đau nhiều hoặc kèm sốt, mệt lả sau khi phơi nắng lâu cần được đánh giá y tế.
Bôi kem chống nắng bảo vệ da
Đảm bảo an toàn thực phẩm mùa nóng
Nhiệt độ cao tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nhanh hơn nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách. Tiêu chảy, nôn ói trong mùa nóng có thể làm cơ thể mất nước nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Checklist cần nhớ:
Ăn chín uống sôi: Thực phẩm chưa nấu kỹ hoặc nước uống không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa.
Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu: Thức ăn để lâu trong thời tiết nóng dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn. Nên bảo quản trong tủ lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ khi dùng lại.
Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh: Đây là biện pháp đơn giản giúp giảm nguy cơ bệnh tiêu hóa mùa hè.
Cẩn trọng với đồ ăn đường phố: Nếu thực phẩm không được che đậy, bảo quản lạnh hoặc chế biến vệ sinh, nguy cơ đau bụng, tiêu chảy, ngộ độc thực phẩm có thể tăng.
Đi khám nếu có dấu hiệu mất nước: Tiêu chảy nhiều, nôn liên tục, sốt cao, khát nhiều, tiểu ít, mắt trũng hoặc lơ mơ là các dấu hiệu cần được đánh giá sớm.
Mùa nóng thực phẩm dễ ôi thiu gây ngộ độc
Theo dõi dấu hiệu mất nước và sốc nhiệt
Nhiều trường hợp kiệt sức do nóng hoặc sốc nhiệt trở nặng vì người bệnh bỏ qua dấu hiệu cảnh báo ban đầu. Gia đình nên quan sát kỹ người già, trẻ nhỏ, người bệnh nền và người lao động ngoài trời.
Checklist cần nhớ:
Khô môi hoặc khô miệng: Đây thường là dấu hiệu sớm cho thấy cơ thể đang thiếu nước hoặc niêm mạc bị khô. Nếu kèm tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, đau đầu hoặc chóng mặt, cần bù nước và theo dõi sát.
Chóng mặt khi đứng dậy: Có thể liên quan tụt huyết áp do giảm thể tích tuần hoàn. Người bệnh nên ngồi hoặc nằm nghỉ, tránh tự đi lại nếu đang choáng để giảm nguy cơ té ngã.
Tim đập nhanh hoặc hồi hộp: Khi cơ thể mất nước hoặc quá nóng, tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn. Nếu tim nhanh kéo dài, nhịp không đều, kèm đau ngực hoặc gần ngất, cần đi khám/cấp cứu.
Mệt lả hoặc đau đầu: Đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang khó điều hòa nhiệt hoặc thiếu dịch kéo dài. Nếu mệt tăng dần, buồn nôn, chóng mặt hoặc không thể tiếp tục hoạt động, cần nghỉ ở nơi mát và theo dõi sát.
Sốt cao, lơ mơ, lú lẫn hoặc khó thở: Đây là nhóm dấu hiệu nguy hiểm, có thể liên quan sốc nhiệt, suy hô hấp hoặc bệnh tim mạch cấp. Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm, không nên chờ tự hồi phục.
Đau đầu dữ dội, yếu liệt tay chân, đau ngực: cần theo dõi kĩ các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ để nhập viện sớm trong khung giờ vàng 3,5 - 4 giờ kể từ khi có triệu chứng.
Theo dõi triệu chứng đột quỵ để được cấp cứu kịp thời
Những nhóm cần chú ý hơn trong mùa nóng
Người cao tuổi
Người lớn tuổi giảm cảm giác khát, giảm khả năng điều hòa thân nhiệt và thường có bệnh nền tim mạch, huyết áp, hô hấp, thận hoặc đái tháo đường. Vì vậy, người cao tuổi dễ mất nước âm thầm, tụt huyết áp, lơ mơ hoặc sốc nhiệt hơn người trẻ.
Gia đình nên kiểm tra nước uống, số lần đi tiểu, huyết áp, mức độ tỉnh táo và nhiệt độ phòng của người già trong các đợt nắng nóng. Xem thêm: người cao tuổi phòng bệnh mùa nóng.
Trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ dễ mất nước nhanh, khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện và chưa tự nhận biết dấu hiệu nguy hiểm. Trẻ có thể biểu hiện bằng quấy khóc, bỏ bú, sốt, ngủ nhiều, môi khô, tiểu ít hoặc thở nhanh, thở rít, thở rút lõm lồng ngực.
Cha mẹ cần chú ý khi trẻ chơi ngoài trời lâu, sốt trong mùa hè, tiêu chảy/nôn ói hoặc nằm điều hòa quá lạnh.
Phụ nữ mang thai
Thai kỳ làm tăng nhu cầu tuần hoàn và khiến cơ thể nhạy cảm hơn với nóng, mất nước và mệt mỏi. Phụ nữ mang thai cần tránh hoạt động ngoài trời quá lâu, uống nước đủ theo khuyến nghị và đi khám nếu có chóng mặt, ngất, khó thở, đau đầu dữ dội, phù nhiều hoặc thai máy bất thường.
Phụ nữ mang thai cần tránh hoạt động ngoài trời quá lâu
Người lao động ngoài trời và người tập thể thao
Shipper, công nhân xây dựng, nông dân, tài xế, vận động viên hoặc người tập luyện ngoài trời dễ mất nước, mất điện giải và kiệt sức do nóng. Nhóm này cần nghỉ giải lao định kỳ, bù nước phù hợp, tránh gắng sức kéo dài và nhận biết sớm chuột rút, chóng mặt, đau đầu, tim đập nhanh, lú lẫn, nói sảng, hôn mê.
Người có bệnh nền
Người mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim, hen phế quản, COPD, bệnh thận, đái tháo đường hoặc từng đột quỵ có nguy cơ biến chứng cao hơn khi nắng nóng kéo dài.
Các bệnh nền này có thể làm cơ thể khó thích nghi với mất nước, huyết áp dao động, không khí nóng ẩm hoặc ô nhiễm. Người bệnh cần dùng thuốc đúng hướng dẫn và không tự ý ngừng thuốc khi thấy mệt hoặc chóng mặt.
Người dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến cân bằng nước – điện giải, huyết áp hoặc nhịp tim trong mùa nóng. Thuốc lợi tiểu có thể làm tăng thải nước và muối; thuốc huyết áp có thể khiến huyết áp dao động rõ hơn nếu người bệnh mất nước.
Không nên tự ý ngừng hoặc giảm thuốc. Nếu có chóng mặt, tụt huyết áp, tim đập nhanh, tiểu ít, phù hoặc khó thở, nên liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn.
Người sống một mình hoặc sa sút trí tuệ
Người sống một mình, người sa sút trí tuệ hoặc người ít tự chăm sóc bản thân có thể quên uống nước, không biết bật quạt/điều hòa, không nhận ra dấu hiệu sốc nhiệt, đột quỵ hoặc không gọi hỗ trợ kịp thời.
Gia đình nên kiểm tra thường xuyên, nhất là vào buổi trưa và chiều trong các đợt nắng nóng kéo dài.
Người sống một mình không nên chủ quan mùa nắng nóng
Dấu hiệu nguy hiểm không nên chủ quan
Một số dấu hiệu trong mùa nóng cần được xem là cảnh báo y tế, đặc biệt nếu xuất hiện ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc sau khi tiếp xúc nắng nóng kéo dài.
Khó thở
Khó thở tăng nhanh, khó thở không tự hồi phục, không nói đủ câu hoặc phải ngồi cúi người để thở có thể là dấu hiệu suy hô hấp, cơn hen nặng, biến cố tim mạch hoặc sốc nhiệt. Nếu kèm tím môi, đau ngực hoặc lơ mơ, lú lẫn cần cấp cứu ngay.
Đau ngực
Đau tức ngực, cảm giác đè nặng, đau lan vai, tay trái, cổ, hàm hoặc lưng, đặc biệt khi kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, khó thở, có thể liên quan biến cố tim mạch cấp. Không nên chờ tự hồi phục mà cần cấp cứu ngay để tránh nguy hiểm tới tính mạng.
Tim đập nhanh kéo dài
Tim đập nhanh có thể xảy ra khi mất nước hoặc quá nóng, nhưng nếu kéo dài, nhịp không đều, kèm chóng mặt, đau ngực, khó thở hoặc gần ngất, người bệnh cần được đánh giá tim mạch và điện giải.
Lơ mơ, lú lẫn hoặc khó đánh thức
Đây là dấu hiệu não có thể bị ảnh hưởng do tăng thân nhiệt, thiếu oxy, mất nước nặng, rối loạn điện giải hoặc biến cố thần kinh. Không nên xem đây chỉ là “mệt do nóng”, đặc biệt ở người cao tuổi mà cần nhận định đây là tình hướng cấp cứu cần xử trí ngay
Sốt cao, da nóng hoặc nghi sốc nhiệt
Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu. Nếu người bệnh sốt cao, da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, lơ mơ, nói nhảm, co giật, ngất sau khi ở môi trường nóng, cần đưa vào nơi mát, làm mát cơ thể và gọi cấp cứu.
Sốt cao là dấu hiệu nguy hiểm không nên chủ quan
Dấu hiệu đột quỵ
Méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột, mất thăng bằng hoặc lơ mơ đột ngột cần gọi cấp cứu ngay. Nắng nóng, mất nước và huyết áp dao động có thể làm tăng nguy cơ biến cố ở người có bệnh nền mạch máu.
Sai lầm nhiều người mắc phải mùa hè
Chỉ uống nước khi thấy khát
Cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Ở người cao tuổi, cảm giác khát còn có thể giảm nên mất nước dễ diễn ra âm thầm. Nên uống nước đều trong ngày thay vì chờ khát mới uống.
Uống oresol hoặc nước điện giải tùy tiện
Oresol có ích trong một số tình huống mất nước do tiêu chảy, nôn hoặc ra mồ hôi nhiều, nhưng cần pha đúng hướng dẫn. Không nên uống oresol hằng ngày nếu không cần thiết, đặc biệt ở người tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh thận nếu chưa hỏi bác sĩ.
Để điều hòa quá lạnh
Chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa ngoài trời và trong phòng có thể khiến cơ thể khó thích nghi, gây đau đầu, chóng mặt, khô họng hoặc khó chịu hô hấp. Khi chênh lệch nhiệt độ quá lớn, có thể gây ra nguy cơ sốc nhiệt, đột quỵ. Do vậy, Nên dùng điều hòa ở mức vừa phải, tránh gió thổi trực tiếp.
Hoạt động ngoài trời kéo dài giữa trưa
Lao động, tập luyện hoặc đi lại quá lâu trong nắng gắt làm tăng nguy cơ mất nước, kiệt sức do nóng và sốc nhiệt. Nếu phải ra ngoài, cần nghỉ giải lao, che chắn và bù nước phù hợp.
Tự ý ngừng thuốc bệnh nền
Một số người tự ngừng thuốc huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch hoặc thuốc hô hấp khi thấy mệt trong mùa nóng. Điều này có thể làm bệnh nền mất kiểm soát. Người bệnh nên hỏi bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường, và tuyệt đối không nên bỏ thuốc điều trị.
Chủ quan với tiêu chảy, nôn ói trong ngày nóng
Tiêu chảy hoặc nôn nhiều có thể gây mất nước nhanh, nhất là ở trẻ nhỏ, người già và người bệnh thận/tim mạch. Nếu có tiểu ít, khát nhiều, mệt lả, sốt cao hoặc lơ mơ, cần đi khám sớm.
Tiêu chảy hoặc nôn nhiều có thể gây mất nước nhanh
Khi nào cần đi khám hoặc cấp cứu?
Cần cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nguy hiểm
Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay nếu có:
Khó thở tăng nhanh, không nói đủ câu: Có thể là dấu hiệu suy hô hấp, cơn hen nặng, biến cố tim mạch hoặc sốc nhiệt.
Đau ngực, vã mồ hôi lạnh, đau lan vai/tay/cổ/hàm: Cần loại trừ biến cố tim mạch cấp nguy hiểm đến tính mạng.
Lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức: Có thể liên quan sốc nhiệt, thiếu oxy, mất nước nặng hoặc rối loạn điện giải, đột quỵ.
Ngất hoặc co giật: Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần xử trí khẩn.
Sốt cao, da nóng, nghi sốc nhiệt: Cần làm mát, theo dõi hô hấp, mạch để có xử trí kịp thời và cấp cứu sớm.
Tím môi, da tái lạnh: Có thể gợi ý thiếu oxy hoặc tuần hoàn kém.
Yếu/tê một bên tay chân, méo miệng, nói khó: Đây là dấu hiệu nghi đột quỵ.
Tiểu rất ít kèm mệt lả hoặc tụt huyết áp: Có thể liên quan mất nước nặng hoặc ảnh hưởng chức năng thận.
Hotline Cấp cứu BVĐK Hồng Ngọc: 1900 636 555, hoạt động 24/7
Nên đi khám sớm nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn
Nên khám chuyên khoa Nội tổng hợp, Tim mạch, Hô hấp hoặc chuyên khoa phù hợp nếu có:
Mệt kéo dài trong mùa nóng.
Tim đập nhanh, hồi hộp tái diễn.
Chóng mặt nhiều hoặc tụt huyết áp.
Ho, khò khè, khó thở tái phát.
Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
Đau đầu, buồn nôn sau khi đi nắng.
Người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch.
Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc sở hữu hệ thống đa chuyên khoa, hỗ trợ thăm khám và cấp cứu kịp thời các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nóng như mất nước, rối loạn huyết áp, tim mạch, hô hấp và biến chứng bệnh nền.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nóng dễ gây bệnh gì?
Mùa nóng có thể làm tăng nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, kiệt sức do nóng, sốc nhiệt, tụt huyết áp, bệnh hô hấp, biến chứng tim mạch và bệnh tiêu hóa do thực phẩm dễ ôi thiu.
Bao nhiêu nước mỗi ngày là đủ?
Nhu cầu nước thay đổi theo tuổi, cân nặng, mức vận động, lượng mồ hôi và bệnh nền. Theo National Academies, tổng lượng nước tham khảo từ cả thực phẩm và đồ uống là khoảng 2,7 lít/ngày ở nữ và 3,7 lít/ngày ở nam, nhưng đây không phải lượng nước lọc bắt buộc cho tất cả mọi người. Người suy tim, bệnh thận hoặc được hạn chế dịch cần hỏi bác sĩ.
Điều hòa nên để bao nhiêu độ?
Với nhiều người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 26–28°C có thể là mức tham khảo. Tuy nhiên, cần điều chỉnh theo tuổi, bệnh nền, độ ẩm, hướng gió và cảm giác thực tế. Không nên để phòng quá lạnh hoặc gió thổi trực tiếp trong thời gian dài.
Dấu hiệu nào cảnh báo sốc nhiệt?
Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt gồm sốt cao ≥40∘C , da nóng đỏ hoặc vã mồ hôi nhiều, lơ mơ, nói nhảm, lú lẫn, co giật, khó thở, tim đập nhanh hoặc ngất sau khi tiếp xúc nắng nóng. Đây là tình trạng cần cấp cứu.
Ai dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng nhất?
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động ngoài trời, người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu/thuốc huyết áp dễ bị ảnh hưởng hơn trong mùa nóng.
Khi nào nắng nóng cần gọi cấp cứu?
Cần gọi cấp cứu nếu có lơ mơ, ngất, co giật, khó thở, đau ngực, tím môi, sốt cao, da nóng đỏ, yếu/tê một bên tay chân, nói khó hoặc nghi sốc nhiệt.
Có nên uống oresol mỗi ngày khi trời nóng không?
Không nên tự uống oresol hằng ngày nếu không có mất nước, tiêu chảy, nôn ói hoặc ra mồ hôi nhiều kéo dài. Oresol cần pha đúng hướng dẫn; người tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Kết luận
Bảo vệ sức khỏe mùa hè không chỉ là uống nhiều nước, mà cần uống đúng, tránh nóng đúng thời điểm, dùng điều hòa hợp lý, ăn uống an toàn, bảo vệ da khỏi tia UV, theo dõi nhóm nguy cơ cao và nhận biết dấu hiệu cấp cứu.
Nắng nóng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tim mạch, hô hấp, thận và khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, lơ mơ, ngất, sốt cao, yếu liệt tay chân, tím môi hoặc nghi sốc nhiệt, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Lưu ý y khoa
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người có bệnh tim mạch, hô hấp, thận, đái tháo đường, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người đang dùng thuốc lợi tiểu/thuốc huyết áp nên hỏi bác sĩ nếu có triệu chứng bất thường trong mùa nóng.
